از تأمین کالاهای اساسی تا تابآوری اقتصادی؛ روایت عملکرد رهآوا در استان اصفهان
- سامانه هوشمند
- رهآوا
- بازار مرغ
- تنظیم بازار
- شفافیت زنجیره تامین
- استانداری اصفهان
به گفته معاون اقتصادی استانداری اصفهان سامانههای هوشمند قیمتگذار نیستند؛ شفافیت و تصمیمگیری دادهمحور، مأموریت اصلی آنهاست.
در دورههایی که بازار مرغ با نوسانات قیمتی روبهرو میشود، گاهی سامانههای هوشمند مدیریت بازار نیز در معرض پرسش قرار میگیرند. اما آیا این سامانهها در تعیین قیمت نقش دارند یا ابزاری برای ارتقای شفافیت و نظارت هستند؟
کوروش خسروی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان، در تشریح عملکرد سامانههای هوشمند مدیریت زنجیره تأمین، همچون سامانه رهآوا، ضمن رد این برداشت، از نقش دادههای برخط در تصمیمگیری، نظارت دقیقتر و کاهش تخلفات سخن گفت و بر ضرورت توسعه این زیرساختها در سایر زنجیرههای تأمین کالاهای اساسی تأکید کرد.
استان اصفهان بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای اقتصادی کشور، طی سالهای اخیر توسعه ابزارهای هوشمند، یکپارچهسازی نظامهای نظارتی و حرکت به سمت حکمرانی دادهمحور را در دستور کار قرار داده است؛ رویکردی که هدف آن افزایش شفافیت، ارتقای کارایی نظام تنظیم بازار و فراهم کردن بستر تصمیمگیری دقیقتر برای مدیران اقتصادی است.
قرارگاه بازرسی متمرکز؛ نظارت بر کل زنجیره، نه فقط واحدهای صنفی
در بخش نخست این گفتوگو، خسروی به تشریح سازوکار قرارگاه بازرسی متمرکز پرداخت.
وی گفت: قرارگاه بازرسی متمرکز، موازی با ستاد تنظیم بازار فعالیت نمیکند، بلکه بازوی اجرایی و نظارتی آن به شمار میرود. ستاد تنظیم بازار وظیفه سیاستگذاری، تصمیمگیری و مدیریت بازار را بر عهده دارد، اما قرارگاه بازرسی متمرکز مسئول اجرای بازرسیها و رصد میدانی زنجیره تولید و توزیع کالاها است.
وی ادامه داد: بهعنوان مثال، زمانی که گزارشی از تخلف در یک کالا یا یک صنعت دریافت میشود، بازرسی تنها به واحد صنفی محدود نمیشود، بلکه کل زنجیره از انبارها، واحدهای تولیدی، مراکز توزیع و شبکه عرضه مورد بررسی قرار میگیرد. تجربه نشان داده است که در بسیاری از موارد، واحد صنفی مقصر اصلی نبوده و کالا را با قیمت بالاتر از حلقههای قبلی زنجیره خریداری کرده است. به همین دلیل، بازرسی از کل زنجیره موجب میشود منشأ واقعی افزایش قیمت یا تخلف شناسایی شود و برخوردها دقیقتر و عادلانهتر باشد. این یکی از مهمترین دستاوردهای تشکیل قرارگاه بازرسی متمرکز است.
سامانههای هوشمند؛ ابزار شفافیت، نه قیمتگذاری
خسروی در ادامه به نقش سامانههای هوشمند در مدیریت بازار مرغ اشاره کرد و گفت: در کنار این سازوکار، سامانه هوشمند پایش زنجیره مرغ نیز نقش مهمی در مدیریت بازار ایفا میکند. این سامانه که نخستین بار در اصفهان و در دولت دوازدهم راهاندازی شد و اکنون خدمات خود را به ۱۴ استان دیگر نیز ارائه میدهد، توسط یک شرکت دانشبنیان توسعه یافته است.
وی تأکید کرد: سامانههای هوشمند، قیمتگذار نیستند؛ اما با رصد برخط زنجیره تولید تا عرضه، شفافیت بازار را افزایش داده و امکان تصمیمگیری دقیق و بهموقع را فراهم میکنند.
به گفته معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان در این سامانه، تمام مراحل زنجیره تولید و توزیع مرغ، از زمان خروج مرغ از واحدهای پرورش، انتقال به کشتارگاه، توزیع و عرضه در فروشگاهها تا رسیدن به دست مصرفکننده، بهصورت هوشمند رصد میشود. همچنین حقوق و منافع همه حلقههای زنجیره، از مرغدار و کشتارگاه تا واحدهای عرضه، در این فرآیند مورد توجه قرار میگیرد و شفافیت بیشتری بر بازار حاکم میشود.
گرانی مرغ از کجا آغاز شد؟
خسروی درباره افزایش مقطعی قیمت مرغ نیز گفت: درباره افزایش مقطعی قیمت مرغ باید توجه داشت که این موضوع منشأ استانی نداشت، بلکه ناشی از شرایط بازار در سطح کشور بود. در مقطعی، به دلایل مختلف از جمله کاهش جوجهریزی در ماههای پایانی سال گذشته، میزان تولید کاهش یافت و همین مسئله موجب ایجاد جهش قیمتی در بازار مرغ شد. بنابراین، افزایش قیمت بیشتر ریشه در کاهش عرضه در سطح ملی داشت و ناشی از عملکرد سامانه یا مدیریت بازار استان نبود.
وی در ادامه افزود: افزایش قیمت مرغ در آن مقطع، ریشه در کاهش جوجهریزی در سطح کشور داشت. با افزایش قیمت جوجه یکروزه، بخشی از مرغداران از جوجهریزی خودداری کردند و همین کاهش تولید، حدود ۴۰ تا ۵۰ روز بعد خود را به صورت افزایش قیمت مرغ در بازار نشان داد؛ بهگونهای که قیمت هر کیلوگرم مرغ در مقطعی به حدود ۴۸۰ هزار تومان رسید. با افزایش مجدد جوجهریزی و رشد عرضه، بازار به تدریج متعادل شد و قیمتها به محدوده ۳۰۰ هزار تومان بازگشت. این نوسان، پدیدهای کشوری بود و مدیریت استان تنها توانست با استفاده از ابزارهای موجود، بخشی از تنش بازار را کنترل کند.
پیشبینی بازار با دادههای جوجهریزی
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری اصفهان در ادامه توضیح داد: سامانه هوشمند پایش زنجیره مرغ، وظیفه پیشگویی قیمت را بر عهده ندارد، بلکه جریان تولید، کشتار، توزیع و عرضه مرغ را بهصورت برخط رصد میکند. برای پیشبینی وضعیت بازار، از سامانه دیگری استفاده میشود که آمار ماهانه جوجهریزی در استان و کشور را ثبت میکند. با توجه به اینکه تبدیل جوجه به مرغ آماده عرضه حدود ۴۰ تا ۵۰ روز زمان میبرد، از روی میزان جوجهریزی میتوان وضعیت بازار در یک تا یکونیم ماه آینده را تا حد زیادی پیشبینی کرد و تشخیص داد که بازار با آرامش یا کمبود عرضه روبهرو خواهد شد.
توسعه سامانههای هوشمند در سایر زنجیرههای تأمین
خسروی با اشاره به برنامه توسعه این مدل در سایر بخشها گفت: در حال حاضر چنین سامانهای برای گوشت قرمز، بهویژه دام سبک، وجود ندارد و این یکی از خلأهای مهم در مدیریت بازار است، به همین دلیل معاونت اقتصادی استانداری طراحی سامانه مشابهی را برای این بخش نیز در دستور کار قرار داده است.
وی ادامه داد: البته اعتقاد بر این است که مدیریت چنین سامانههایی باید در اختیار اتحادیههای تخصصی هر بخش باشد؛ زیرا ذینفعان اصلی این زنجیرهها خود تولیدکنندگان، کشتارگاهها و واحدهای صنفی هستند، راهاندازی این سامانهها علاوه بر افزایش شفافیت، نقش واسطههای غیرضروری را کاهش داده و منافع بیشتری را نصیب تولیدکنندگان واقعی میکند. از نظر زیرساخت نرمافزاری نیز مشکلی وجود ندارد و بستر فنی آن آماده است. در همین ماه نیز جلساتی با چند اتحادیه متقاضی برگزار شده تا با همکاری آنها، این سامانهها به مرحله اجرا برسد.
سایر خبرها
عقد قرارداد اجرای سامانه رهآوا برای نظارت بر بازار مرغ استان فارس
از تأمین کالاهای اساسی تا تابآوری اقتصادی؛ روایت عملکرد رهآوا در استان اصفهان
حرکت بهسوی حکمرانی هوشمند بازار با توسعه سامانه «رهآوا» در چهارمحال و بختیاری
قزوین، الگوی موفق هوشمندسازی توزیع گوشت مرغ با سامانه رهآوا
بررسی ظرفیتهای رهآوا در بازدید نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس
رهآوا و آینده تنظیم بازار؛ گذار از مداخلات سنتی به مدیریت هوشمند